|
Poniżej zamieszczamy
odpowiedzi na najczęściej zadawane przez naszych klientów
pytania:
F.A.Q.
Dlaczego każdy miks utworu
muzycznego powinien być odpowiednio zmasterowany?
Miks nagrania powinien być
zawsze odpowiednio zmasterowany, to jest wykończony i
wyszlifowany, ponieważ brzmi po tym zabiegu znacznie lepiej.
Nawet gdy mixdown jest bardzo dobry, mastering zawsze może
poprawić jakość dźwięku każdego nagrania. Polepszenie dźwięku
może być bardzo znaczne w przypadku słabszych miksów lub
wyraźne w przypadku miksów bardzo dobrze wykonanych. Zawsze
jednak mastering doda blasku, siły i przejrzystości Twojemu
nagraniu, a przez to sprawi, że zabrzmi ono lepiej niż inne,
niemasterowane nagrania. Wysiłek i
koszty poniesione podczas pracy muzyków w studiu zasługują
na wysokiej klasy mastering uwypuklający wszystko to, co
wypracowane zostało podczas godzin i miesięcy nagrywania śladów
w studiu i będący ostatnim etapem pracy nad produkcją
utworu, dającym perfekcyjny balans jakości, przejrzystości,
poziomu głośności oraz panoramy stereofonicznej Twojej
muzyki.
Jakie polepszenie dźwięku
daje mastering?
W dzisiejszych czasach branża
muzyczna jest bardzo wymagająca jeśli chodzi o jakość dźwięku
nagrań. Uzyskanie najwyższej możliwej jakości wymaga
wysokiej klasy sprzętu i najnowszej technologii, przede
wszystkim jednak wymaga to bardzo dużego doświadczenia i
zdolności do podjęcia właściwej decyzji co do zabiegów
jakich wymaga nagranie. Decyzje te muszą być podejmowane
indywidualnie w zależności od nagrania i nie ma tutaj wspólnej
reguły dla każdego nagrania. Dlatego Mastering jest czymś z
pogranicza nauki i sztuki. Polepszenie dźwięku przed
masteringiem i po masterinu można porównać do różnicy pomiędzy
nieoszlifowanym i oszlifowanym diamentem czyli brylantem. Jest
ona kolosalna.
Czy zmasterowanie może
zaszkodzić mojemu nagraniu?
Nie. Właściwie przeprowadzony
mastering nigdy nie zniszczy nagrania. Przeciwnie, sprawi, że
zabrzmi ono o wiele lepiej pod każdym względem. Mastering
musi być jednak wykonany przez kompetentną osobę, gdyż
jest to dziedzina wiedzy o produkcji muzyki niż na przykład
miksowanie.
Czy powinno się dokonać
masteringu w tym samym studiu bezpośrednio po wykonaniu miksu?
Nie. Mastering powinno sie
ZAWSZE powierzyć specjaliście zajmującym sie tym zawodowo.
Mają na to wpływ 2 względy- doświadczenie takiej osoby jeśli
chodzi o mastering oraz jej obiektywne spojrzenie na mixdown.
Jeśli przykładowo wykonujesz sam "tracking", czyli
nagrywanie śladów a potem je miksujesz, to zawsze masz jakiś
rodzaj subiektywnego spojrzenia na swój materiał. Dlatego
optymalnie nawet miks powinien być wykonany przez inną osobę
niż sami muzycy, nagrywający utwór. Tym bardziej w
przypadku masteringu najlepsze korzyści da oddanie miksu do
specjalisty.
Dlaczego mam Wam zaufać i
powierzyć mój materiał właśnie Wam?
Nie kwestionujemy, że
istnieje, również w naszym kraju, mnóstwo doskonałych
studiów masteringowych i wielu świetnych i utalentowanych
realizatorów! Jak w każdej dziedzinie nikt nie ma
wyłączności na wszystko. To co robimy w naszym Studio robimy
jednak z wielką pasją i zaangażowaniem, a nasze
kilkunastoletnie doświadczenie w pracy z dźwiękiem, oraz
najlepszy sprzęt, jaki rynek muzyczny ma do zaoferowania
pozwalają nam nawiązać absolutnie równorzędną rywalizację
nawet z najlepszymi studiami, wliczając w to studia z
Wielkiej Brytanii czy USA. W wielu wypadkach Klienci,
których materiał obrabiany był w renomowanych studiach
zagranicznych woleli dokanać finalny mastering u nas. To o
czymś świadczy.
Jak prawidłowo przygotować mój materiał do Masteringu?
Podstawa to dobry miks.
Kiedy przygotowujesz swój materiał do masteringu powinieneś przestrzegać pewnych reguł, które powinny być stosowane ze względu na osiągnięcie najlepszych rezultatów dźwiękowych dla Twojej płyty.
1 Kiedy wykonujesz miksy końcowe, rozdzielczość 24-bit nagrana na CD-ROM daje najpewniejsze, wolne od błędów rezultaty. Jakość zmiksowania z rozdzielczością 16 bit 44100 khz (jakość CD) jest wprawdzie zadowalająca, ale w celu osiągnięcia optymalnych rezultatów pożądana jest wyższa częstotliwość próbkowania i rozdzielczość bitowa. Cyfrowe zgrania o rozdzielczości bitowej do 32-bit i częstotliwości próbkowania są również akceptowalne.
2 Upewnij się, że wszystkie miksy są dokładnie opisane i zawierają wszelkie potrzebne notatki na temat specjalnych wersji, wyciszeń i kolejności utworów.
3 Najlepiej nie starać się, aby miksy były jak najgłośniejsze, nie normalizować ich ani nie przepuszczać przez żadne programy czy urządzenia typu limiter, kompresor, level maximizer, enhancer itd. Zabieg taki utrudnia pracę przy końcowym Masteringu nagrania, a często powoduje, że jego jakość końcowa będzie niższa,
niż mogłaby być gdyby nie było to zrobione. Wystarczy po prostu postarać się przy miksowaniu, aby głośność wokalu w stosunku do innych ścieżek była dosyć wysoka i jeśli nagranie jest czysto instrumentalne aby te instrumenty na których nam najbardziej zależy nie były pogrzebane głęboko w miksie.
4 W przypadku gdy nie wiesz
jak zmiksować utwór chętnie zrobimy to za Ciebie. Oferujemy
przystępne pakiety mixingowo-masteringowe które pozwolą
Twojemu nagraniu zabłysnąć.
5 I ostatnia uwaga: zawsze pamiętaj, że mastering jest tak dobry, jak miks pozwala.
Innymi słowy mówiąc, po masteringu poprawa będzie zawsze
ogromna, ale aby wykonać zupełnie odlotowy master potrzebny
do tego jest odlotowy miks!
Co to jest stymulacja mózgu
za pomocą fal dźwiękowych?
Każdy rodzaj czy styl
muzyczny stymuluje mózg w określony sposób. Jeśli słuchamy
naprawdę ulubionej piosenki wytwarza się w naszym mózgu
ogromna dawka pozytywnej energii. Innej muzyki będziemy
oczywiście słuchać podczas jazdy samochodem, a innej podczas
wieczornego zasypiania, ale częstotliwości i wpływ medolii,
harmonii i rytmu na naszą korę mózgową jest bezsprzeczny.
Istnieje również pewien gatunek nagrań, wykorzystujących
specjalne przebiegi fal dźwiękowych w celu bezpośredniej
stymulacji naszego mózgu.
Jest to stosunkowo nowa teoria
(i praktyka) naukowa, wykorzystująca zjawisko indukowania różnych
stanów czy też trybów pracy mózgu ludzkiego w zależności
od aktualnej potrzeby za pomocą bodźców w postaci
odpowiednio modulowanych częstotliwości dźwiękowych. Jako
pierwszy zajmował się tym Instytut Monroe w USA, obecnie
wykorzystywanie tej metody staje się coraz bardziej
powszechne również w Europie.
Teoria stymulacji fal mózgowych
(zarys):
Mózg ludzki może być stymulowany za pomocą bodźców zarówno
wizualnych jak i dźwiękowych w celu osiągnięcia np.
rezultatu uspokojenia, wzmożonej koncentracji. Kluczem jest
odpowiednia częstotliwość oraz dynamiczny rozkład zmian
tych częstotliwości na przestrzeni sesji stymulacyjnej.
Takie przebiegi falowe mogą być wmiksowane w materiał
muzyczny o odpowiednim nastroju co potęguje ich działanie.
Kiedy podłączymy ludzki mózg do elektroencefalografu, widzimy, że fragmenty wykresu jego pracy zawierają pewne przeważające częstotliwości, które są uzależnione od stanu, w jakim człowiek się aktualnie znajduje. I tak dla głębokiego snu przeważają fale Delta (0.5-4Hz), dla lekkiego snu lub senności fale Theta (4-8Hz), stanowi obudzenia i normalnego funkcjonowania świadomości odpowiadają fale Alpha (8-14Hz), natomiast stanowi pobudzenia i silnego skupienia towarzyszą fale Beta (14-30Hz). Dla głębokiej relaksacji i koncentracji oraz regeneracji umysłu i organizmu szczególnie korzystne są fale Theta w okolicy 6Hz. Mózg można stymulować bodźcami zewnętrznymi, takimi jak migotanie światła, czy odpowiednio modulowanym dźwiękiem- ma on wtedy tendencję do dopasowywania się do tych bodźców. Stan Theta, 14jak również i inne stany można więc niejako zaimplementować naszemu mózgowi przez odpowiednie dźwięki, a nawet wzrokowo.
Możliwy do nabycia na niniejszej stronie album Nieba nie tylko wspomaga wchodzenie naszego umysłu w zrelaksowany stan Theta, ale jest również materiałem o najwyższej jakości artystycznej, dającym głębokie przeżycia artystyczne i doznania emocjonalne. Synchronizacja
fal mózgowych Theta, to jest fal głebokiej relaksacji i
regeneracji organizmu jest niejako produktem ubocznym tej muzyki. Systematyczne słuchanie albumu Nieba
pomaga uzyskać optymalny stan umysłu, spokój i ukojenie.
Pomaga także w rozwoju osobistych zdolności, samokontroli oraz inteligencji.
Prekursorem zastosowania
falowej stymulacji mózgu był amerykański Monroe Institute
umiejscowiony w Roberts w stanie Virginia, w którym uzyskano
bardzo duży postęp wiedzy psychologii i neurologii na ten
temat. Badania Instytutu dowiodły, że najlepsze rezultaty
daje synchronizacja obydwu półkul mózgowych za pomocą
odpowiednio modulowanych bodźców dźwiękowych, co owocuje w
jego znacznie wydajniejszej i stabilnej pracy.
Pytanie o najlepszą
kompresję na sumie miksu
Witam,
Mam pytanie odnośnie masteringu. Jak poprawnie użyć
kompresora lub innych urządzeń, aby nie zmienić proporcji
instrumentów i nie zabrać dynamiki? Wiadomo im większa
kompresja tym głośniej ale i mniej dynamicznie... Jak
zachować przyzwoitą głośność i dynamiczność utworu?
Pozdrawiam serdecznie,
MG
Witam serdecznie,
Zwrócił Pan może uwagę, że naprawdę dobrze zrealizowane
nagrania dają się bardzo mocno podkręcić na wzmacniaczu,
wręcz to lubią i słucha się takiej muzyki super, gdy jest
głośno. Najlepiej zrealizowana muzyka to ta, którą zawsze
chce się podkręcić na wzmacniaczu przy odsłuchu Warunkiem
tego jest właśnie m/innymi odpowiednia kompresja, po prostu
trzeba ustawić kompresor tak, aby utwór dobrze"siedział" w
sensie wyrównania głośności poszczególnych instrumentów, ale
jednocześnie nie był za bardzo spłaszczony czy nie
"pompował". Jeśli chodzi o "pompowanie" to trzeba
odpowiednio ustawić tu parametr "release" w stosunku do
tempa i charakteru utworu.
Jeśli dynamika utworu jest zbyt duża to nie brzmi on
najlepiej przy odsłuchu, na niskim poziomie głośności wydaje
się, że jest za cicho, gdy mocno go podkręcimy to wtedy
wydaje się nierówny, nie brzmi dobrze dla ucha gdy jest
głośno. Super brzmienie to takie, które wydaje się na dużej
mocy być jedną całością, z wyrównaną dynamiką i odpowiednio
dobraną zawartością tonów niskich, średnich i wysokich.
Nie mogę podać Panu najlepszych ustawień kompresora do
ustawienia optymalnego brzmienia miksu, dlatego, że to
wszystko zależy od samego utworu. Niektóre utwory są super
zmiksowane i mają bardzo dobre brzmienie już na etapie
samego miksu, wystarczy nieco podnieść głośność limiterem i
ewentualnie poprawić stereo i minimalnie skorygować balans
tonalny za pomocą equalizera. Jest jednak wiele miksów,
zwłaszcza tych które powstają na sprzęcie cyfrowym, takim
jak komputery i oprogramowanie, które mają bardzo dużą
dynamikę, co nie zawsze brzmi najlepiej i te utwory wymagają
odpowiedniego osadzenia ich dynamiki i polepszenia brzmienia
za pomocą kompresji. Aby właściwie ustawić kompresor
potrzeba doskonałego ucha, dużo doświadczenia i świetnego
odsłuchu. Dobrym podejściem jest poznać jak najlepiej sprzęt
i wtyczki ,jakimi dysponujemy i pracować tylko z tymi, na
których uzyskujemy najlepsze brzmienie. Nie istnieje coś
takiego jak "najlepiej brzmiące pluginy VST" czy "najlepszy
sprzęt" (hardware). Najlepsze wtyczki VST i sprzęt to to,
co posiadamy i dobrze znamy, oraz potrafimy odpowiednio
wykorzystać ich możliwości.
Jak uzyskać dobrze brzmiącą stopę w
miksie w styli Club, House czy szeroko pojętym techno?
Czy wielokrotne przepuszczenie sygnału przez urządzenia
lampowe może jeszcze bardziej poprawic jakość dźwięku?
Cieszę się, że Warsztat się
podoba. Co do pytania o lampy- przepuszczać przez lampy dużo
razy.... mam na myśli, że w epoce klasycznych nagrań
analogowych zwłaszcza na początku (okres do połowy lat 60)
powszechne były urządzenia lampowe. Magnetofony, konsolety
mikserskie i efekty były konstruowane wyłącznie na lampach,
gdyż tranzystorów po prostu nie znano, lub były one w
początkowej fazie rozwoju. Tak więc, sygnał przechodził
kilka razy przez układ lampowy już w momencie nagrania, a
ponieważ często zgrywano kilka ścieżek na inny magnetofon w
celu oszczędzania miejsca na taśmie (liczba ścieżek była
bardzo ograniczona), więc można powiedzieć że efekt lamp sie
zwielokrotniał. Powodowało to naturalne nasycenie i
ozywienie dźwieku przy jednoczesnym efekcie jak gdyby
"automatycznej kompresji". W ten sposób realizowane miksy
brzmiały bardzo muzycznie już w momencie tworzenia.
Aby uzyskać dobrą stopę:
1 sam sampel musi być dobry i bliski tego, co chcemy uzyskać
2 dobrze jest złożyć 2 sample na 2 ściezkach, jeden niski
dla basu a drugi, bardziej ostry, dla klangu i
odpowiednio je zmiksować
3 kompresja, kompresja, kompresja... najlpeiej brzmiące
miksy bębnów w muzyce rockowe, metal, oraz club/techno są
silnie skompresowane
4 Eq- podciąc dół od 40 Hz, uzyska się więcej energii w
słyszalnym paśmie
5 Bębny w dzisiejszej muzyce są tak ważne, że w zasadzie
reszta instrumentów jest ich oprawą. Dlatego dobrze jest
zaczynać nasz miks od właśnie bębnów i obudowywac je
delikatniej brzmiacymi syntezatorami, wkleić wokale, a na
końcu obudowac efektami specjalnymi, przejściami, wybuchami
itp.
Jak zrobić prosty i dobry mastering utworu?
Podstawowy master to eq, kompresja limiter, właśnie w takiej
kolejności. Podstawą jest nie za głośny i starannie zrobiony
miks, który brzmi dosyć ciemnawo (blachy schowane, bas nie
za duży), na eq ustawiamy 80-100 HZ i regulujemy do smaku,
inny użyteczny zakres to ok 1000 HZ dla środka, oraz ok 10
khz dla wysokich. Powyżej 16 khz tniemy ostro w dół i tak
samo poniżej jakichś 40 Hz
Tyle Equalizer.
Kompresor ma być tak nastawiony, żeby lekko zaokrąglał,
wyrównywał i kleił brzmienia, jakie uzyskamy po EQ. Info o
użyciu kompresora znajdzie Pan na mojej stronie
Limiter służy do uzyskania końcowego poziomu, który na ogół
jest znacznie wyższy, niż poziom miksu. warto pamiętać, żeby
nie przesadzać z poziomem, można w ten sposób zniszczyć
nagranie.
Przed limiterem możemy
jeszcze zastosować poszerzenie stereofonii, da nam to
bardziej przestrzenny miks. Nie zawsze jednak jest to
konieczne.
Czasami w masteringu stosuje
sie również pogłos. Przy odpowiednim ustawieniu może dać to
naprawdę zadziwiająco dobre efekty brzmieniowe, zwłaszcza
gdy pogłos jest bardzo krótki i ma charakter "ambiencji"
pomieszczenia.
Jak posługiwać się
equalizerem przy miksowaniu utworu, aby uzyskać najlepsze
brzmienie na ścieżkach?
Najlepsze brzmienie powstaje
w momencie odpowiedniego wyboru barwy instrumentu, rodzaju
mikrofonu dla wokalisty, czy patcha dla syntezatora. Ale to
nie wszystko. Barwy muszą być odpowiednio łączone ze sobą w
taki sposób, aby kilka instrumentów brzmiało jak najlepiej
jeden na tle drugiego.
Teraz o tym EQ.. przesuwa się
tę częstotliwość wartością frequency po to żeby załapać na
słuch, w którym miejscu equalizer daje nam to co chcemy
wydusić ze ścieżki... np jak jest
jakiś brzydki dźwięk w gitarze to nastawiamy wąską dobroć Q
i gain na minus, np -6 db i
przesuwamy częstotliwość starając się usłyszeć w którym
miejscu najlepiej eq wycina ten
brzydki dźwięk.
Albo, np chcemy uwypuklić coś w nagraniu, powiedzmy że
znaleźć jakąś charakterystyczną
cechę instrumentu czy głosu, to wtedy DODAJEMY gain na około
6db i wąskie Q (nie za wąskie bo wtedy utracimy naturalność
brzmienia) i przesuwamy tak, żeby usłyszeć w którym miejscu
jest efekt podkreślenia charakteru tego instrumentu czy
głosu.
Pamiętajmy, że wysolowany
instrument moze wydawać się że nie brzmi najlepiej, ale ten
sam instrument w zestawieniu z jakąs inną ścieżką czy głosem
może dawać super efekt brzmieniowy...
Chciałbym zmasteringować
moją najnowszą płytę, która jest wynikiem wspólnej pracy
wszystkich członków zespołu i realizacja której była dosyć
kosztowna.
Czy jest możliwość wspólnego ustalenia
brzmienia końcowego naszej płyty i ewentualnych korekt, tak,
aby uzyskać najlepsze brzmienie?
Oczywiście, wszystko jest do
wypracowania, korekcji, dociągnięcia :-) Pracę z klientem
zawsze traktujemy jako proces długotrwały, dający tym lepsze
efekty, im dłużej się pracuje i
im więcej utworów wspólnie produkujemy.
Na jakich programach obecnie tworzy się muzykę w
najlepszych studiach nagraniowych świata? Jakie pluginy VST
stosuja najlepsi D.Jaye i producerzy techno, tacy jak
Timbaland, Babyface, Juan Atkins czy Eddie ''Flashin''
Fowlkes? Czy stosują oni sprzęt analogowy czy cyfrowy? Które
sequencery audiomidi, takie jak Cubase, Nuendo, Logic Audio
Pro, Pro Tools, Nuendo, Cakewalk Sonar, Fruity Loops są
obecnie uważane za nalepiej brzmiące?
Entuzjaści audio dzielą sie w
zasadzie na 2 szkoły- jedna twierdzi, że różnic w dźwięku
cyfrowym nie ma i być nie może, bo to są tylko zera i
jedynki, a to, jak brzmi miks zależy od
tego, co my robimy z wtyczkami, ustawieniami, itd. Inna
szkoła głosi, że przeciwnie,
programy mają zawsze swoją własną charakterystykę
brzmieniową. Od dawien dawna, w
społeczności audio najwyżej były cenione 2 programy pod
względem brzmienia : Saw Studio i
Samplitude Sequoia. Najwięcej kontrowersji budziły zawsze
Cubase\Nuendo, Reason oraz Ableton
Live. Reason kiedyś miał chyba najsłabsze brzmienie, od
wersji 4 poprawiło się ono dosyć
znacznie. Ableton Live w zasadzie też zrobił krok czy nawet
2 kroki do przodu w sensie lepszego brzmienia swojego
silnika audio. Ja osobiście jestem bardzo wyczulony na
brzmienie, gdyż mam dużo do czynienia z miksami
realizowanymi na najróżniejszym oprogramowaniu jak Steinberg
Cubase, Cakewalk Sonar, Adobe Audition (dawniej Cool Edit
Pro), Reason, Reaper, Fruity Loops i wiem z doświadczenia,
że
programy brzmią rzeczywiście bardzo różnie. Analizę dlaczego
tak się dzieje zostawmy
informatykom, ale nie ma co do tego żadnej wątpliwości. Wg.
mnie świetnie brzmią np. Fruity
Loops, Pro Tools, Audition (Cool Edit Pro), a dużo gorzej
np. Cubase/Nuendo. Robiłem nawet
kiedyś eksperymenty z brzmieniem tego samego miksu w różnych
programach jak Saw Studio,
Reaper, Sequoia, Cubase i rzeczywiście różnice były, i to
znaczne. A różnic tych z punktu widzenia czysto programowego
byc nie powinno.
Moje zdanie na temat słabego brzmienia Cubase nie są
odosobnione, wiele forów amerykańskich
a również i polskich o tym pisze. Ale jeśli ktoś naprawdę
uzyskuje dobre wyniki na jakimś
programie to powinien przy nim pozostać. Zasada: "To dobre,
co działa dla mnie" powinna być
zawsze stosowana.
Odnośnie Pana pytania czy te produkcje superprofesjonalne są
robione na programach, czy
jednak na urządzeniach i procesorach sprzętowych powiem, że
obecnie mamy mniej więcej następujący rozkład procentowy
wśród naprawdę profesjonalnych studiów (nie licząc domowych
i
półprofesjonalnych) :
-Studia pracujące na sprzęcie w pełni analogowym -
magnetofony, konsolety analogowe 3%
-Studia pracujące na sprzęcie mieszanym, np. rejestracja
komputer, ale miks zewnętrzny na
konsolecie analogowej lub cyfrowej 75 % (zdecydowana
większość studiów nagraniowych).
-Studia pracujące tylko na sprzęcie komputerowym i
programach, nie licząc toru wejścia, czyli
przedwzmacniaczy mikrofonowych, itd. 22%
Procentowo stale rośnie liczba studiów w pełni programowych.
Studia pracują na sprzęcie
mieszanym, ponieważ po prostu go mają z dawniejszych czasów,
starsi realizatorzy mają swoje
nawyki, trudno im się pozbyć czegoś, co dobrze znają i
lubią. Ale nie znaczy to, że "klocki"
są jednoznacznie "lepsze". Są nawet pod wieloma względami
gorsze. Ale wielu ludzi woli np.
gałkę pod palcami niż myszkę. Istnieje jednak wiele
softwarowych pluginów, na których
można osiągnąć jak najbardziej "analogowe", ba, vintagowe
brzmienie :-). Zresztą dobry
realizator potrafi osiągnąć odpowiednie brzmienie na każdym
sprzęcie, bo to właśnie człowiek
jest najważniejszy w tym łańcuchu, a nie sprzęt. Liczy się
ucho i kreatywność. Bardzo ważny
jest też odsłuch, chodzi o to, żeby realizator słyszał , co
robi i miał dobry punkt porównawczy w stosunku do najlepiej
zrealizowanych miksów wychodzących spod ręki najlepszych
realizatorów świata.
Jestem
zainteresowany masteringiem, tylko ze sprawa wygląda tak,
że chcialbym zobaczyć najpierw, jak go zrobicie. Więc
chcialbym jakąś próbkę tego, i dlatego pytam czy jest taka
możliwość.
Próbek darmowych niestety nie
wykonujemy. Możemy natomiast zagwarantować, że będzie
Pan\Pani 100% zadowolony z efektu masteringu w naszym
Studiu. Mastering możemy również korygować, jeśli za
pierwszym podejściem będzie coś do korekcji w sensie
Pana\Pani upodobań, przykładowo brzmienie bardziej okrągłe,
albo jeszcze bardziej ostre, czy głośniejszy poziom końcowy.
Gwarantujemy najwyższą możliwą jakość brzmienia każdego
nadesłanego do masteringu materiału.
Dzisiaj kieruję moje
pytanie jeżeli chodzi o Mix wokalu.Co można jeszcze zrobić,
żeby mój wokal był bardziej wyraźny, ale jednocześnie
"gładki" i przyjemny, taki ciepły można powiedzieć....
Ja sam robię tak:
-Center Wave
-Eq
-Eq Izotope Ozone
-Compresor
-Reverb z funkcją Eq
I co można jeszcze do tego zrobić żeby wokal był
wyraźniejszy i jednocześnie ciepły?
Chciałbym uczulić Pana na
taką rzecz, że nie istnieje coś takiego jak sztywno pojęty i
jedynie prawidłowy miks wokalu, basu, fortepianu czy banjo.
Wszystko jest uzależnione od stylu muzyki, rodzaju podkładu,
funkcji jaka wokal (czy jakikolwiek inny element miksu) w
nim pełni, i innych czynników. W dodatku nasza procedura
miksowania wokalu będzie się znacznie różniła w zależności
od typu mikrofonu, przedwzmacniacza i karty dżwiękowej, czy
rodzaju rejestratora, jaki został użyty. Krótko mówiąc nasze
postępowanie będzie zależało w pierwszym rzędzie od
jakości nagrania ścieżki wokalu, jaką dysponujemy w
naszym miksie, a po drugie od stylu utworu, nad jakim
pracujemy.
Pierwszym etapem zatem będzie właściwa ocena jakości wokalu,
którym tak naprawdę dysponujemy. Aby to usłyszeć musimy mieć
dobry odsłuch, czyli głośniki i wzmacniacz, które
oddadzą nam prawdziwe brzmienie nagrania. W przypadku
monitorów studyjnych nawet z wyższej półki cenowej również
mamy do czynienia z odchyłkami brzmieniowymi, dlatego musimy
dobrze poznać nasz odsłuch i mieć również jakąś referencje
brzmieniową, w postaci np. dobrze nagranego utworu ze
świetnie brzmiącym wokalem, którym kierować się będziemy
jako punktem odniesienia do naszego własnego miksu.
Najlepszy mikrofon wokalowy to taki, który nie eksponuje
nadmiernie góry pasma, a więc głoski
ostre, takie jak s, cz, sz, z itp nie będą podbite już w
momencie nagrania. Ma tu również znaczenie jakość
przedwzmacniacza, którego używamy do tego mikrofonu, jego
ustawienia i typ brzmienia. Dobry mikrofon na wokal to
niekoniecznie mikrofon pojemnościowy. wielu słynnych
wokalistów takich jak Mick Jagger czy Tina Turner pracuje na
mikrofonach dynamicznych, które po prostu lepiej pasują do
charakteru ich wokalu.
Drugą sprawą przy miksowaniu wokalu jest rodzaj
instrumentacji, podkładu, na tle którego brzmi ten wokal!
Powiedzmy, że mamy dość ciemno brzmiący podkład
instrumentalny o nie rzucających się w oczy liniach
syntezatorów czy łagodnych gitarach i okrągłym, łagodnym
basem. Wtedy miksowany wokal powinien zawierać trochę
ostrzejszych głosek, gdyż doskonale uzupełni ogólne pasmo
akustyczne utworu i na zasadzie kontrastu w bardzo przyjemny
sposób będzie odcinał się od reszty. Jeśli natomiast mamy do
czynienia z ostrym, przenikliwie brzmiącym podkładem wokal
powinien być wmiksowany głośno, ale procesowany w taki
sposób aby nie był zbyt ostry, gdyż tych ostrych dźwięków
mamy już mnóstwo z innych instrumentów i miks stałby się za
bardzo metaliczny i nieprzyjemny dla ucha.
Przykładem świetnie zrealizowanego wokalu o doskonale
dobranych ostrzejszych wybrzmieniach pogłosu, jest płyta
Whitney Houston "My Love Is Your Love". Z kolei przykładem
artysty dysponujacego świetnym brzmieniem wokalu z bardziej
ostrym podejściem do jego miksowania jest Tupac Amaru
Shakur, legenda rapu, jeden z najwybitniejszych raperów
w historii gatunku.
Tak więc, w zależności od podkładu i rodzaju utworu mamy
zupełnie inne podejścia w miksowaniu wokalu. Do tego
dochodzi jeszcze styl muzyki, charakter melodii i to też
znacząco wpływa na processing wokalu.
Jeśli więc przy miksowaniu wokalu możemy postawić jakąś
regułę to tylko taką, że wokal musi pełnić logiczną funkcję
w nagraniu, w zależności od typu muzyki, tempa,
instrumentacji i linii melodycznej. Wokal musi odpowiednio
współpracowac z resztą nagrania, tak, aby wraz z podkładem
utworzyć całość.
Kolejna sprawa, jaka jest ważna to typ pogłosu. Jeśli
w ogóle stosujemy pogłos na wokalu (a to robi się bardzo
często), to charakter pogłosu musi dopełniać wokal,
najlepiej, aby barwowo nieco kontrastował z barwą ścieżki
wokalowej. Na przykład, jeśli nasza główna ścieżka wokalowa
brzmi ciepło, okrągło, jest dosyć ciemna, ale nasycona w
brzmieniu, to jeśli dodajemy do niej pogłos powinien on być
znacznie jaśniejszy, może nawet eksponować głoski ostre,
przy delikatnym pogłosie wysokiej jakości da to bardzo
przyjemny efekt ozdobienia tego wokalu lekko wyeksponowanymi
głoskami syczącymi jak właśnie s, cz, itd.
Jeśli jednak mamy w utworze
ostre blachy, to należy unikać ostrego wokalu, starać się go
raczej złagodzić i zaokrąglić.
Standardowy układ efektów na insercie ścieżki wokalowej
to kompresor, symulator taśmy czy jakiś inny ocieplacz
brzmienia, equalizer, limiter. Podstawą są tutaj jeszcze
bardzo dobrze skonfigurowane efekty typu send, to jest
pogłos, delay, efekty typu chorus, phaser, flanger. W muzyce
techno możemy stosować najprzeróżniejsze filtry,
zniekształcacze typu distortion, harmonic exciter itd.
Oczywiscie profesjonalna realizacja wokalu wymaga tez
częstego stosowania automatyki takich parametrów jak poziom
wysyłki na echo/delay, dynamiczna zmiana filtrów w muzyce
club\techno, oraz generalnie "volume riding", czyli
automatyka poziomu głośnosci w zależności od potrzeby.
Jakie najlepsze pluginy VST na ściezkę wokalną? Tu
nie ma jednoznacznej odpowiedzi, możemy uzyskać bardzo
interesujące efekty stosując bardzo rózne efekty VST z
róznych firm. Przykładowo na naszym polskim rynku znakomite
produkty rozpowszechnia firma PSP (Professional Sound
Projects), która już dawno temu wypuściła swietny pakiet PSP
Mix Pack, a następnie Mix Pack 2. Pakiety te zawierają w
zasadzie wszystkie niezbędne procesory do uzyskania
profesjonalnie brzmiącego miksu, wliczając w to oczywiście
miksowanie wokalu. PSP wypuściło też interesujący kompresor
Oldimer, który również doskonale nadaje się na ścieżki
wokalu. Jest to bardzo chwalony procesor przez tych
realizatorów dźwięku, którzy chcą uzyskać efekt analogowego
ciepła i zbliżyć się jakością miksu do klasycznych
analogowych wzorców. Z kolei pakiet Waves zawiera świetny
kompresor wokalowy Rvox (Waves Renaissance Vox), który jest
łatwy w zastosowaniu i doskonale sprawdza się na ścieżkach
wokalnych. Możemy też stosować 2 inne wtyczki z pakietu
Waves - Rcomp (Waves Renaissance Compressor) oraz Raxe
(Waves Renaissance Axe). Ten ostatni służy wprawdzie w
założeniu do gitary, ale daje świetne rezultaty w
podniesieniu jakości dźwięku ścieżek wokalnych.
Również godne polecenia firmy
Waves są Waves SSL, Waves VComp Vintage Compressor Plugin,
Waves VEq, jak również pakiety takie jak Eddie Kramer, Waves
CLA Bundle, API Collection, JJP Analog Legends, czy Maserati
Bundle.
Inne pakiety też są
wystarczająco dobre, aby uzyskać profesjonalną jakość miksu
i świetne brzmienie wokalu, np. pluginy Izotope Ozone, URS
Strip Pro, Stillwell Audio plugins Bundle czy Ultrafunk vst
plugins.
Popularne programy takie jak
Cubase, Nuendo, Cakewalk Sonar, Fruity Loops, Reason,
Reaper, Samplitude, Ableton Live, Pro Tools, Emagic Logic
Audio, Cool Edit Pro (Adobe Audition), Sony Soundforge,
Steinberg Wavelab również zawierają akceptowalne pluginy VST
i Direct-X, których jakość jest wystarczająca do wykonania
profesjonalnie brzmiącego miksu.
Co ciekawe, wiele z darmowych pakietów VST zawiera bardzo
dobre procesory mogące znacznie poprawić jakość miksu,
godnym uwagi pakietem są wtyczki VST firmy Antress (Modern
VST plugins).
Prawdziwy profesjonalizm w
realizacji dźwięku dotyczy ludzi... a nie sprzętu.
Profesjonalista dobierze sobie taki sprzęt, lub takie
wtyczki, lub jedno i drugie, aby uzyskać najlepszy możliwy
efekt.
Witam. Czy robiąc miks utworu przed
masteringiem używać equalizery i kompresory oddzielnie na
każdy instrument ?
Tak, używając eq i kompresji na każdy instrument możemy
uzyskać lepsze dopasowanie elementów miksu do siebie.
Kiedy używamy EQ i kompresji warto starać się kontrastować
ze sobą ścieżki, np jak mamy miękko brzmiący syntezator
warto znaleźć mu "parę" w postaci ostrzejszego,
dopełniającego go brzmienia jakiegoś instrumentu.
Jaka techninka produkcji
muuzycznej jest najlepsza aby osiągnąć profesjonalne
rezultaty? Jakie znaczenie ma tu mastering? Czy masterem da
się sprawić aby stereo w utworze było jeszcze wyraźniejsze?
Czy można również poprawić stereofonię nagrania?
Zdecydowanie tak. Mastering
potrafi znacznie poprawić nagranie, ale nie oczekujmy cudu
jeśli mamy do czynienia ze złym nagraniem mastering nie
sprawi, że zabrzmi ono wspaniale. Stereo jest dość
podstawową sprawą do poprawy w masteringu. Służą do
tego zarówno sprzętowe jak programowe procesory stereo,
działające na róznóch zasadach, zarówno spektralnej jak
przesunięć fazowych itd, ale po poświęceniu nieco czasu i
przyłożeniu się do tego można zdecydowanie poprawić
stereofonię nagrania, a nawet sprawić że nagranie mono
będzie brzmiało w stereo, może nie tak dobrze jak prawdziwy
miks stereo, ale prawie.. :-0
Czytałem, że miks do masteru powinien mieć -2 do -3 dB.
Czy jeśli wyjdzie
zbyt głośny lub cichy, to można go znormalizować do
odpowiedniego poziomu
programem typu WaveLab?
Tu chodzi głównie o to żeby
miks nie był zbyt głośny na tyle że traci sie juz
wierzchołki, czyli dochodzi do przesteru. Zbyt cichy może
być, z normalizacją oczywiście nie ma problemu, tak
optymalnie należy miksować właśnie zostawiając sobie zapas
około 3-4 db, no w jakimś tam momencie może osiągnąć mniej,
ale generalnie przynajmniej taki zapas. Dlatego raczej
trzeba unikać kompresora na sumie czy limitera, bo one
wprowadzają nieodwracalne zmiany w dźwięku często go
degradując. Poza tym jak nie ma kompresora to zmusza nas to
to staranniejszej pracy nad równym wybalansowaniem ścieżek,
co daje lepszy całościowo miks.
Zapisując miks do formatu
wav w FL Studio w rubryce Quality da się zaznaczyć
takie opcje: dithering, HQ for all plugins, disable max
poly. Nie zaznaczam nic
bo niecałkiem wiem na co to ma potem wpływ. Czy może jednak
powinienem
zaznaczać którąś z tych opcji? wiem mniej więcej do czego
jest dithering, ale
tym chyba Pan się zajmuje.
HQ for all plugins jak
najbardziej powinno byc zaznaczone. Bedzie renderować się
wolniej ale lepiej, przynajmniej teoretycznie. Oczywiście
nie znaczy to, że bez tego to jest tragedia, różnice są
raczej trudne do usłyszenia. Disable max poly to zależy od
mocy procesora, jeśli komputer jest w miarę nowoczesny to
nie musi byc zaznaczone, chyba że pracujemy na słabej
maszynie rzedu Pentium IV 900 Mghz czy coś takiego. A
dithering nie powinien być absolutnie zaznaczony, bo jest on
tylko dla finalnego masteru,. Jesli z nagraniem ma być
jeszcze coś robione, to nie należy go uzywać.
-w tym samym okienku jest jeszcze: sampler interpolation,
który ustawiony
jest na 64-point sinc... i nie mam pojęcia co to znaczy?
Ta opcja raczej nie powinna byc zmieniana chyba że coś
dzieje się niedobrego z jakością renderu.
Interpolacja jest to proces, który służy do wypełniania
pustych miejsc w przebiegu krzywej fali, a ściślej pomiędzy
znanymi punktami określajacymi przebieg tej fali. Linear
daje najsłabszą jakość, ryzyko szumu, ale jest najszybsza. 6
point Hermite jest najlepsza do szybkiego, ale w miarę
dobrego eksportowania szkiców naszej pracy. Do optymalnego
renderu służy metoda 64 wzwyż, przy czym im więcej tym
lepiej, ale dzieje się to kosztem szybkości. Musi pan
wypróbować, jak to bedzie na pana sprzęcie pracować,
osobiście polecam 64 lub 128.
-często używam zewnętrznych sampli i niektóre z nich
(najczęściej kick) mają
w sobie szum, niezbyt głośny, ale da się słyszeć. Czy w
trakcie masteru jest
Pan w stanie to usunąć?
Szumu z sampli stopy w miksie raczej nie można usunąć,
przynajmniej ja nie znam takiej 100% skutecznej
metody. Z drugiej strony jeśli taki kick brzmi interesująco,
to można zaakceptować trochę szumu, który prawdopodobnie
zgubi się w nagraniu. Jesli szum jest na końcu sampla, można
go bardzo łatwo zbramkowac za pomocą noise gate, skracając
manualnie sample, czy uzyc po prostu edytora audio takiego
jak Sound Forge, Wavelab czy Cool Edit Pro.
-czy utwor z gatunku techno (chodzi mi o prawdziwe
techno, schranz) ma inne zasady
masteru niż trance'owy kawałek?
Hmmm...., to zależy od wizji artysty i stylu, jaki chce
lansować. Wg mnie trance nie powinien brzmieć zbyt ostro,
jak sama nazwa wskazuje ma transować, kołysać, hipnotyzować
słuchacza, a więc blachy powinny brzmieć raczej miękko,
całość powinna być lekko zawoalowana. Z kolei typowe Techno
jest z założenia stylem ostrym, bardzo dynamicznym i w
zasadzie z całej muzyki chyba najbardziej wymagającym w
sensie poziomu, ostrości, itd. Dlatego ten gatunek można
potraktować nieco ostrzej, niż typowy trance. Ale tak do
końca reguł nie ma, jak powiedziałem wszystko zależy od
wizji, zamysłu, smaku. Ja osobiście nie lubię zbyt
przejaskrawionych utworów, zbyt twardo czy metalicznie
grających, dlatego, że szybko meczą, wolę raczej lekki
niedosyt, np blachy, niż jej przesyt. Na słuchacza działa to
tak, ze jak ma lekki niedosyt to po prostu podkręca
głośność. A jak jest wszystko zbyt nachalnie i ostro to
raczej chce się to ściszać :).
Witam,
Mam pytanie
Jestem użytkownikiem programu Fruity Loops, chciałbym robić
muzykę techno i często mam tak, że mam pomysł na kawałek,
ślęczę przed komputerem całymi tygodniami i nie mogę dobrać
do siebie sampli (a mam ich ponad 20 000 w bdb jakości) tak,
żeby pasowały do siebie i czy jest jakiś na to sposób, bo
wątpię, żeby każdy producent siedział przed komputerem tyle
czasu, żeby dobrać do siebie kika, suba, hihatsy czy ridle.
jak to możliwe, to proszę o odpowiedź.
Witam,
Każdy producent musi mieć zorganizowany swój warsztat. Musi
go dobrze poznać do tego stopnia, aby nie myślał nad
kwestiami technicznymi podczas tworzenia muzyki. Jest
niemożliwe zrobić coś naprawdę dobrego co chwile sie
rozpraszając nad czymś, co nie możemy lub nie potrafimy
zrobić.
W przypadku jakiejkolwiek produkcji, także na FL jest ważne,
aby naprawę dobrze sobie wszystko skatalogowac i poznać to.
W momencie jak mamy już to zrobione tworzenie staje się po
prostu czystą przyjemnością.
Proszę sobie po prostu wyznaczyć jakieś ramy czasowe, w
trakcie których pozna Pan dokładnie co i gdzie Pan ma i
wtedy będzie dużo łatwiej. Kolejnym krokiem po zrobieniu
tego będzie opracowanie sobie szablonu startowego z gotowymi
ścieżkami i ustawieniami, od którego będzie Pan zaczynał
każdy nowy projekt. Pozwoli to na koncentrację za każdym
razem na jednym startowym układzie ścieżek i brzmień, który
można oczywiście w trakcie rozwijania projektu dowolnie
zmieniać i rozszerzać.
Pozdrawiam serdecznie
MW,
ECP
|
|
